Aktualności

Dynia a cukrzyca.

Dynia olbrzymia jest bogata w karoten (prowitaminę A), witaminy C, B1, B2, PP oraz sole mineralne — fosforu, potasu, żelaza, wapnia i magnezu. Szczególnie cenione są odmiany o pomarańczowym miąższu, które zawierają dużo karotenu (głównie α i β) mającego działanie antyutleniające i inaktywujące wolne rodniki, co przeciwdziała nowotworom i chorobom układu krążenia. Dynia olbrzymia działa też łagodząco i regenerująco na przewód pokarmowy i wątrobę. Jest jednym z ważniejszych komponentów odżywek dla dzieci. Smaczne nasiona przeciwdziałają cukrzycy i są skuteczne w zwalczaniu pasożytów przewodu pokarmowego.

Naukowcy o dyni

Substancje wykryte w dyni mogą potencjalnie zastąpić lub drastycznie obniżyć dzienną dawkę insuliny podawanej osobom chorym na cukrzycę - wynika z najnowszych danych opublikowanych w czasopismach “Chemistry & Industry” oraz w “Journal of the Society of Chemical Industry” (SCI).

Badania ujawniły, że wyciąg z dyni promuje regenerację uszkodzonych komórek trzustki u szczurów chorujących na cukrzycę, zwiększając liczbę komórek beta produkujących insulinę oraz podnosząc poziom tego hormonu we krwi.

Grupa naukowców prowadzona przez dr Tao Xia z East China Normal University w Szanghaju (Chiny) odkryła, że chore na cukrzycę szczury karmione wyciągiem z dyni miały tylko 5 procent mniej plazmy insulinowej oraz 8 procent mniej komórek beta od zdrowych zwierząt.

Dr Xia twierdzi, że ekstrakt z dyni jest potencjalnie bardzo dobrym produktem dla osób zagrożonych ryzykiem zachorowania na cukrzycę, jak również dla tych, u których ta choroba już się rozwinęła. Dr Xia dodaje, że nawet jeśli zastrzyki insulinowe musiałyby zostać u niektórych pacjentów utrzymane, to dawka hormonu przy podawaniu ekstraktu z dyni mogłaby zostać drastycznie obniżona.

Dr David Bender z Royal Free and University College Medical School w Londynie (Wielka Brytania) twierdzi, że odkrycie to jest niezwykle fascynujące. Najważniejsze, że karmienie wyciągiem z dyni zapobiega postępującej destrukcji komórek beta trzustki. Trudno jednak zdaniem dra Bendera ocenić, czy ekstrakt z dyni będzie powodował regenerację tych komórek także u człowieka. „Myślę, że najbardziej interesujący może okazać się fakt, że wyciąg ten może stać się w przyszłości pierwszym lekiem doustnym”.

Ochronne działanie ekstrakt z dyni zawdzięcza antyoksydantom i D-chiroinozytolowi, cząsteczce, która zapewnia aktywność insuliny. Zwiększony poziom insuliny powoduje obniżenie poziomu cukru we krwi, co obniża poziom tlenu, który niszczy błony komórek beta, zapobiegając dalszym uszkodzeniom i umożliwiając ich regenerację.

Dynia zamiast insuliny?

Liczbę osób chorych na cukrzycę szacuje się na ok. 230 mln, co stanowi 6% populacji ludzi dorosłych na całym świecie. Nic więc dziwnego, że badania mające na celu zwalczenie lub poważne ograniczenie tej choroby prowadzone są wciąż bardzo dynamicznie. Ostatnie doniesienie chińskich uczonych wskazuje, że problemy terapeutyczne można w znacznej mierze ominąć, stosując ekstrakt z dyni.

Badania przeprowadzono na szczurach, chorych na cukrzycę typu I, czyli tzw. cukrzycę insulinozależną. Choroba ta powstaje w wyniku zniszczenia trzustkowych wysepek beta, których komórki produkują insulinę. Z tego też względu chorzy zmuszeni są do wstrzykiwania sobie insuliny obcego pochodzenia, która ureguluje odpowiednio poziom cukru. Zespół badawczy, prowadzony przez Tao Xia z East China Normal University w Szanghaju skupił swoją uwagę na ekstraktach z dyni.

Okazało się, że chore szczury, którym doustnie podawano owe ekstrakty, produkowały zaledwie 5% insuliny mniej w porównaniu ze szczurami zdrowymi i miały tylko 8% mnie komórek beta. Różnice te są wprawdzie zbyt duże, żeby można było wyeliminować zastrzyki z insuliny, jednak po pierwsze umożliwia to znaczne zmniejszenie dawki podawanego hormonu, po drugie zaś mniej zauważalne będą skutki uboczne cukrzycy.

Znaczenie odkrycia wynika jednak - tak naprawdę - z trzech powodów. Przede wszystkim istotny jest fakt, że spożywanie ekstraktu z dyni wpływa na ochronę komórek beta przed czynnikami powodującymi ich niszczenie, może mieć zatem olbrzymie znaczenie w terapii osób, u których podejrzewa się pierwsze stadia rozwoju choroby. Druga sprawa to możliwość stosowania doustnego, a więc z pominięciem zastrzyków. Bardzo ważne jest również to, że z ekstraktów można otrzymać poszczególne substancje czynne i na ich bazie konstruować nowe leki.

Obecnie podejrzewa się, że działanie ekstraktu to skojarzone efekty zawartych w nim przeciwutleniaczy, jak i obecność D-inozytolu - substancji, która reguluje aktywność hormonu. Badacze mają nadzieję, że ekstrakt sprawdzi się nie tylko u chorych z cukrzycą typu I, ale także w przypadku cukrzycy typu II.


Badania opublikowano w Journal of the Science of Food and Agriculture, 2007; nr 87, str. 1753-57

Izabela Wołodkiewicz
Dietetyk